Rodzina jako organizatorzy  czasu wolnego dzieci    

Czas wolny osób dorosłych a czas wolny dzieci i młodzieży

     Czas wolny to ta część dnia, która jest wolna od wykonywania wszelkich obowiązków, zarówno domowych, jak i zawodowych. Czas ten można przeznaczyć na dobrowolne czynności, np. odpoczynek, zabawę, turystykę lub rozwijanie własnych zainteresowań, co  z kolei wpływa na wszechstronny i harmonijny rozwój jednostki. Jednak powyższa definicja odnosi się głównie do czasu wolnego osób dorosłych. T. Wujek za czas wolny dziecka uważa „taki czas, który pozostaje mu po zaspokojeniu potrzeb organizmu, wypełnieniu obowiązków szkolnych i domowych, w którym może wykonywać czynności według swego upodobania, związane z wypoczynkiem, rozrywką i zaspokojeniem własnych zainteresowań”. Czas wolny dzieci i młodzieży różni się od czasu wolnego osób dorosłych następującymi aspektami:  

• czas wolny dzieci i młodzieży trwa zdecydowanie dłużej od czasu wolnego osób dorosłych;

• w czasie wolnym dzieci zauważalny jest większy udział odpoczynku czynnego,  w którym dominuje zabawa dobrowolna np. aktywne i spontaniczne uczestnictwo w zabawach z rówieśnikami;

• czas wolny dzieci charakteryzuje się mniej zróżnicowanymi formami i miejscem spędzania go;

• sposób, w jaki dzieci spędzają swój czas wolny i z kim się bawią w dużej mierze kontrolowany jest przez rodziców, nauczycieli, a także opiekunów.

Funkcje czasu wolnego
    Czas wolny pełni różnorodne, wzajemnie uzupełniające się funkcje w życiu każdego z nas. Według Robertsa, czas wolny spełnia pięć podstawowych funkcji:
• regeneruje i przywraca siły do pracy; 
• przynosi zadowolenie, pozwala zaspokoić pragnienia i niweluje negatywne emocje;
daje możliwości, aby rozwijać własne umiejętności, zainteresowania i ujawniać nieodkryte do tej pory zdolności; 
• wpływa na budowanie i poszerzanie kontaktów interpersonalnych, co z kolei wpływa na integracje z innymi osobami; 
• pozwala rozładować napięcie, stres.   

Rodzina jako organizatorzy czasu wolnego swoich pociech  

    Rodzina jest pierwszym i najważniejszym środowiskiem wychowawczym dziecka,  w którym to dziecko uczy się zarządzać czasem wolnym. Według E. Key, dom rodzinny to instytucja, do której należy odpowiedzialność za prawidłową organizację i korzystanie z czasu wolnego przez dzieci i młodzież.

    Rodzice powinni być dla dziecka wzorem i godnym przykładem do naśladowania. Dzieci przyjmują zachowania i sposoby gospodarowania czasem wolnym od osób dorosłych, dlatego każdy rodzic powinien dawać odpowiedni przykład i zadbać o prawidłową organizację czasu wolnego dziecka tak, aby ta przynosiła jak najwięcej korzyści. To właśnie rodzice, poprzez dawanie osobistego przykładu, powinni przygotować dziecko do właściwego spędzania czasu wolnego.
Niezmiernie ważne jest to, aby rodzice:

• zapoznali się z zadaniami i formami czasu wolnego;

• dawali osobisty przykład organizowania czasu wolnego tak, aby dzieci mogły brać  z niego przykład;

• zapewnili odpowiedni sprzęt do różnorodnych zajęć (np. piłki, stół do ping ponga, paletki do badmintona, hulajnogę, rower);

• zachowali kulturę wypoczynku, we właściwy sposób korzystać z miejsc wypoczynku.

     Jeżeli rodzice sami nie potrafią racjonalnie korzystać z czasu wolnego, to istnieje duże prawdopodobieństwo, że ich dzieci również nie będą posiadały tej umiejętności. Przykładowo, jeśli rodzice po powrocie z pracy i „ciężkim dniu” od razu kładą się na kanapie ze smartfonem w ręce bądź oglądają telewizję, to nie są dobrym przykładem i wzorem do naśladowania przez dzieci. W tym przypadku, rodzice nie dostarczają dziecku prawidłowego przykładu organizowania czasu wolnego. Dzieci myślą, że taki sposób spędzania czasu wolnego jest prawidłowy i w taki sam sposób (bądź podobny) organizują sobie swój własny czas i w tym przypadku pozostaje on czasem bezwartościowym. Natomiast rodzice, którzy po powrocie  z pracy wspólnie z dzieckiem spędzają swój czas wolny (np. na spacerze, wycieczce do zoo lub do parku bądź na wspólnych zabawach w domu), są prawidłowym wzorcem dla dziecka. Rodzice, którzy są w stanie w odpowiedni sposób zagospodarować czasem wolnym dziecka  i zaproponować ciekawe formy spędzania czasu wolnego, dostarczają mu jednocześnie propozycji, które dziecko będzie mogło wykorzystać samo w przyszłości. Dzięki temu czas wolny będzie czasem wartościowym i wiele wnoszącym do jego dalszego rozwoju.  

     Można zauważyć, że w dzisiejszych czasach dzieci preferują indywidualną formę spędzania czasu wolnego zamiast spędzania czasu wspólnie z rodzicami, rodzeństwem czy rówieśnikami. Głównym powodem takiego stanu rzeczy jest dynamiczny rozwój technologiczny, czyli mass media6. Również K. Denek podkreśla, że u większości rodzin przeważają indywidualne formy spędzania czasu wolnego – każdy we własnym zakresie organizuje sobie zajęcia7. W przypadku wielu współczesnych rodzin często dochodzi do sytuacji, kiedy to podczas uroczystości rodzinnych (np. świąt Bożego Narodzenia, urodzin) zamiast wspólnego świętowania  i rozmowy każdy domownik zajmuje się samym sobą. Dzieci opuszczają dom rodzinny, aby spotkać się z przyjaciółmi bądź po prostu siedzą ze spuszczonymi głowami ze wzrokiem skierowanym na wyświetlacze telefonów. Nie ma rozmowy, a jeśli jest, to jednostronna  – z telefonem lub z telewizorem, co z kolei powoduje osłabienie i zanik więzi rodzinnych.

    Często zdarza się, że rodzice chcą zorganizować dziecku czas wolny według własnych zamiłowań czy pasji, nie uwzględniając rzeczywistych potrzeb i zainteresowań dziecka. Takie zachowania nie przynoszą nic dobrego. Dzieci czują, że dzieciństwo ucieka im przed oczami  i z przymusu wykonują czynności, które ich w ogóle nie interesują8. Przykładowo mama Kasi chce, aby jej córka w przyszłości profesjonalnie grała na skrzypcach, więc wysłała swoją córkę na lekcje muzyki, które odbywają się dwa razy w tygodniu. Kasia natomiast w tym czasie wolałaby pójść na lekcje tańca bądź pobawić się z koleżanką na podwórku. Dziecko w tym przypadku nie może samo zdecydować, w co chce się bawić i z kim, ponieważ ma odgórnie narzucone przez rodziców wymagania i nie pozostaje mu nic innego, jak realizować ich marzenia i ambicje.
M. Winiarski pisze, że współczesna rodzina ma do spełnienia wiele zadań związanych  z organizowaniem czasu wolnego dzieci, do których należą:  

•  zapewnienie dziecku odpowiedniej ilości czasu wolnego z uwzględnieniem jego wieku oraz potrzeb (zbyt duża, a także zbyt mała ilość czasu wolnego odpowiednio wpływa na jego rozwój);

•  kształtowanie zamiłowań, zainteresowań i pasji dziecka;  

•  rozwijanie sprawności potrzebnych dzieciom w czasie wolnym – przyswojenie zasad  i reguł różnorodnych zabaw (np. podczas zabaw ruchowych lub gry w dwa ognie) oraz umiejętności, np. opanowanie umiejętności jazdy na rowerze lub na rolkach;

•  udzielanie dzieciom wskazówek, w jaki sposób mogą spędzać swój czas wolny. Rodzice mogą podpowiedzieć, a także zaproponować ciekawe formy spędzania czasu wolnego, wskazać ciekawe miejsca do zabaw lub zasugerować rekwizyty;

•  samodzielne organizowanie czasu dzieciom, np. poprzez wspólne spędzanie czasu zarówno w domu (np. podczas zabaw na podwórku, malowania dziesięcioma palcami), jak i na zewnątrz (np. na spacerze czy wspólnej wycieczce rowerowej bądź podczas wyjścia do kina lub teatru). Ponadto, należy ustalić i przestrzegać zasad korzystania  z mass mediów (np. komputera, telefonu, telewizji);

•  sprawowanie opieki nad dzieckiem zarówno w sposób pośredni, jak i bezpośredni. Kiedy dziecko swój czas wolny spędza poza domem w towarzystwie osób trzecich, rodzice powinni posiadać informacje o tym, gdzie ich dziecko przebywa, co robi oraz  z kim jest. W sposób bezpośredni rodzice mogą sprawdzić, co faktycznie robi ich dziecko. Nadzór rodziców pozwoli w odpowiednim czasie zareagować na negatywne wpływy np. ze strony rówieśników na dziecko.

Zatem jak widać, rola rodziców w wychowaniu do czasu wolnego jest niezmiernie ważna i trudna. To właśnie rodzina jest podstawowym środowiskiem wychowawczym, które wychowuje, kształtuje i uczy swoje pociechy. To od rodziców w dużej mierze zależy, jak dziecko wykorzysta swój czas wolny w chwili obecnej, a także w przyszłym, dorosłym życiu oraz czy będzie produktywny i dostarczy wiele korzyści dla rozwoju dziecka.
PRZEDSZKOLE NR 11
 
Wizją naszego przedszkola jest
„Przedszkole przyjazne rodzinie”
KONTAKT
 
ul. A. Fredry 21
tel. 32 271 37 84
e-mail. przedszkole@p11.zabrze.pl
 /grafiki/sekap.jpg/grafiki/umzabrze.png/grafiki/bip.png